شماره روزنامه ۶۵۱۴
|

اقتصاد ایران

اقتصاد ایران

    شنبه، ۰۲ اسفند ۱۴۰۴
  • عوامل بی‌ثباتی بازار

    علی محمدیان*
    نرخ دلار در اقتصاد ایران نه یک متغیر مستقل، بلکه آیینه‌ای ترک‌خورده از ساختاری شکننده است. ساختاری که هر لرزش سیاسی را حتی پیش از تبدیل‌شدن به واقعیت اقتصادی، بازتاب می‌دهد. در این چارچوب، بازار ارز بیش از آنکه بازتاب‌دهنده وضعیت تحقق‌یافته اقتصاد کلان باشد، به عرصه‌ای برای تخلیه نااطمینانی‌های سیاسی، نهادی و انتظاری بدل شده است. از این‌رو، واکنش نرخ ارز به شوک‌ها، نه‌تنها سریع، بلکه پیش‌دستانه و بعضا اغراق‌آمیز است. فارغ از این ملاحظات بنیادی، از منظر تحلیل تکنیکال نیز نرخ دلار پس از عبور از…
  • لنگر ناپایدار اقتصاد ایران

    کیانوش جهانمردی*
    پویایی‌های بازار ارز در ایران طی هفتاد سال اخیر، بیش از آنکه محصول انتخاب‌های ارادی سیاستگذار میان نظامات ارزی باشد، روایتی از «انطباق اجباری» با شوک‌های بیرونی و ناترازی‌های درونی است. نرخ ارز در اقتصاد ایران، فراتر از کارکرد متعارف خود، به یک «دارایی پایه» و دماسنجی برای سنجش کیفیت حکمرانی اقتصادی تبدیل شده است. مرور تجربه‌های تاریخی در ایران نشان می‌دهد که ثبات ارزی به جای آنکه محصول قواعد پولی انضباط‌بخش باشد، همواره بر رانت منابع تکیه داشته است؛ به گونه‌ای که با هر تغییر در درآمد نفتی،…
  • چالش‌های بازار

    اشکان کرامتی*
    در اقتصاد ایران، بازار ارز صرفا یک بازار مالی نیست؛ بلکه آینه‌ای از انتظارات، ریسک‌ها و نااطمینانی‌های کل اقتصاد است. به همین دلیل، هر شوک سیاسی پیش از آنکه اثر واقعی خود را بر عرضه و تقاضای ارز نشان دهد، ابتدا در نرخ ارز منعکس می‌شود.
    جمعه، ۰۱ اسفند ۱۴۰۴
  • بورس و بودجه ۱۴۰۵

    دکتر مهرزاد علیجانی*
    بودجه سال ۱۴۰۵ در شرایطی تدوین و در کمیسیون تلفیق بازآرایی شده است که اقتصاد ایران با مجموعه‌ای از محدودیت‌های هم‌زمان و مزمن مواجه است؛ ناترازی ساختاری بودجه، تورم مزمن و انتظارات تورمی بالا، محدودیت‌های دسترسی به منابع خارجی، شکنندگی درآمدهای نفتی و ناکارآمدی تاریخی سازوکارهای تخصیص یارانه و قیمت‌گذاری برخی کالاها از جمله این قیود بنیادین به شمار می‌روند.
  • هشدار درباره جوانانی که نه کار می‌کنند، نه درس می‌خوانند/ «نیت‌ها» آتش زیر خاکسترند

    اقتصادنیوز: یک کارشناس حوزه کار و دستمزد به موضوع افزایش جمعیت غیرفعال و پدیده «نیت‌ها» (جوانانی که نه شاغلند، نه در حال تحصیل و نه در حال مهارت‌آموزی) اشاره کرد و گفت: این افراد بخشی از جمعیت غیرفعال هستند که حتی دنبال آموزش هم نیستند. وجود این جمعیت را می‌توان به عنوان «آتش زیر خاکستر» در اقتصاد ایران تعبیر کرد.
    چهارشنبه، ۲۹ بهمن ۱۴۰۴
  • رمز و راز موفقیت

    علی جبل‌عاملی*
    رفتارهای هیجانی و نوسانات اخیر بازار سرمایه را نمی‌توان صرفا یک اختلال مقطعی دانست؛ این تحولات بیش از هر چیز بازتاب افزایش نااطمینانی سیستماتیک در اقتصاد ایران است. در چنین شرایطی، بازار سرمایه به‌درستی نقش دماسنج ریسک را ایفا می‌کند و افت اعتماد سرمایه‌گذاران را زودتر از سایر بازارها نشان می‌دهد. از این رو، اولویت اصلی سیاستگذار باید کاهش نااطمینانی و تثبیت انتظارات باشد؛ چرا که تجربه دوره‌های بحرانی نشان می‌دهد بازارها بیش از مداخله‌های کوتاه‌مدت، به چارچوب سیاستگذاری شفاف و پایدار واکنش…
  • تقویت SMEها در عصر عدم‌قطعیت

    ریحانه نیک‌نام *
    بحث درباره کسب‌وکارهای کوچک و متوسط (SMEs) در اقتصاد ایران، صرفا یک بحث بنگاهی یا مدیریتی نیست، بلکه مستقیما به کیفیت رشد اقتصادی، تاب‌آوری اشتغال و امکان عبور از چرخه‌های رکود تورمی گره خورده است. تجربه سال‌های اخیر نشان داده که اتکای صرف به مزیت‌هایی چون چابکی یا هزینه پایین نیروی کار، دیگر برای بقای SMEها کفایت نمی‌کند. محیط کلان اقتصاد ایران – با ویژگی‌هایی چون نااطمینانی مزمن، نوسانات شدید متغیرهای کلیدی و محدودیت دسترسی به منابع مالی – بنگاه‌های کوچک را ناگزیر کرده به‌دنبال مزیت‌های جدید…
    سه‌شنبه، ۲۸ بهمن ۱۴۰۴
  • نظام چندنرخی ارز

    رضا یعقوبی*
    فروپاشی نظام ارز چندنرخی در دی‌ماه امسال و به تبع آن، تغییر نرخ ارز کالاهای اساسی اتفاقی تکراری در اقتصاد ایران است؛ آن‌قدر آشنا که مرور نمونه‌های مشابه آن در دهه‌های اخیر دیگر تازگی چندانی ندارد. چرخه‌ای که هر بار با سودای کنترل نرخ ارز همسو با آرزوی سیاستمداران و با امید مهار رشد قیمت‌ها آغاز می‌شود؛ اما در نهایت به فاصله گرفتن نرخ بازار غیررسمی از نرخ‌های چندگانه رسمی می‌انجامد و فساد و نشتی در این سیستم را افزایش می‌دهد. پایان این چرخه نیز معمولا زمانی فرا می‌رسد که ذخایر ارزی در دسترس…
  • چرا هزینه تامین مالی صنعت نفت بالاست؟

    روزنامه شماره ۶۵۱۱

    فرصت صنعت نفت برای ورود به بورس

    دنیای اقتصاد - علی قاسمی: در پی اظهارات اخیر رئیس سازمان بورس درباره احتمال عرضه سهام شرکت ملی نفت در بازار سرمایه، بحث تامین مالی صنعت نفت از بازار سرمایه بار دیگر به کانون توجه بازگشته است. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که اقتصاد ایران همچنان با فشار تحریم‌ها، محدودیت‌های بودجه‌ای و نیاز فزاینده به سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های انرژی مواجه است.
    یکشنبه، ۲۶ بهمن ۱۴۰۴
  • عضو کمیسیون تلفیق در گفت‌وگو با «دنیای اقتصاد» تشریح کرد؛

    روزنامه شماره ۶۵۰۹

    ابعاد جراحی بودجه در بهارستان

    دنیای اقتصاد: صحن علنی بهارستان در روزهای اخیر کانون تصمیماتی است که نقشه راه معیشت و اقتصاد ایران را در سال ۱۴۰۵ ترسیم می‌کند. خروجی نشست‌های اخیر نشان‌دهنده نوعی جراحی در ساختار منابع و مصارف دولت است که از مرزهای ورودی کشور تا سفره‌های کوچک‌ترین کارگاه‌های تولیدی را در برمی گیرد. در این گزارش ابعاد مختلف تصمیمات روز گذشته مجلس در حوزه‌های خودرو، دستمزد و منابع درآمدی دولت در گفت‌وگو با احمد فاطمی، عضو کمیسیون تلفیق واکاوی شده است.
  • اعضای هیات نمایندگان اتاق ایران خواستار شدند؛

    روزنامه شماره ۶۵۰۹

    گذار نهادی در اقتصاد ایران

    دنیای اقتصاد: اتاق بازرگانی طی یک بیانیه خواستار تغییر ساختار حکمرانی اقتصادی کشور شد. در این بیانیه، اعضای پارلمان بخش خصوصی ضمن تشریح بحران‌های ساختاری موجود، تاکید کردند که اقتصاد ایران علاوه بر فشارهای بیرونی، با بحران ضعف تعهد و ناپایداری تصمیمات در ساختار سیاستگذاری مواجه است؛ مساله‌ای که بحران فرسایش اعتماد عمومی را تشدید کرده است. همچنین اعضای هیات نمایندگان اتاق تصریح کردند که اصلاحات بدون همراهی مردم امکان‌پذیر نیست و مشروعیت و کارآمدی سیاست‌های اقتصادی در گرو انسجام اجتماعی و اجرای سیاست‌های…
  • اینفوگرافی؛

    چگونه اقتصاد ایران نابرابرتر شد؟

    دنیای اقتصاد: بررسی تحولات رفاهی خانوارها بین سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ نشان می‌دهد سیستم اقتصادی ایران برعکس عمل می‌کند.
  • هزینه نابرابری جنسیتی

    مائده خَناری*
    درحالی‌که اقتصاد ایران با چالش‌های مزمن رشد پایین، کاهش بهره‌وری و محدودیت سرمایه‌گذاری مواجه است، بخشی از ظرفیت بالقوه رشد همچنان بلااستفاده باقی مانده است. داده‌های رسمی و بین‌المللی نشان می‌دهد مشارکت پایین زنان در بازار کار، به‌ویژه در میان زنان تحصیل‌کرده، یکی از عوامل پنهان اما اثرگذار بر عملکرد اقتصاد کشور است.
  • بازگشت روند صعودی بیکاری و سقوط نرخ مشارکت اقتصادی؛

    چرا نیروی کار از اقتصاد ایران فرار می‌کند؟

    دنیای اقتصاد: مرکز آمار ایران سرانجام پس از یک ماه تأخیر معنادار، گزارش شاخص‌های بازار کار در پاییز ۱۴۰۴ را منتشر کرد؛ آماری که از بازگشت روند صعودی بیکاری و سقوط نگران‌کننده نرخ مشارکت اقتصادی حکایت دارد. اما در پسِ این اعداد تقلیل‌یافته، شوک‌های ژئوپلیتیک اخیر و فعال‌سازی سازوکار ماشه، دومینویی از بحران و رکود را در اقتصاد سیاسی کشور به حرکت درآورده‌اند؛ دومینویی که به نظر می‌رسد تازه اولین قطعه‌های آن فرو ریخته و مشخص نیست ایستگاه پایانی آن کجاست.
    جمعه، ۲۴ بهمن ۱۴۰۴
  • بررسی مولفه‌ها و شاخص‌های اقتصادی سال آینده در گزارش ویدئویی «دنیای اقتصاد»؛

    سال سخت اقتصاد در راه است؟

    دنیای اقتصاد: پیش‌بینی‌ها از آینده اقتصاد ایران، تصویر مطلوبی را نشان نمی‌دهد. در این ویدیو به برخی از مهم‌ترین پیش‌بینی‌ها پرداخته شده است.
    دوشنبه، ۲۰ بهمن ۱۴۰۴
  • بازوی پژوهشی اتاق بازرگانی علت بی‌ثباتی در اقتصاد کشور را بررسی کرد؛

    روزنامه شماره ۶۵۰۶

    مسیر بازسازی حکمرانی اقتصادی

    دنیای اقتصاد: حکمرانی اقتصادی را می‌توان ستون فقرات نامرئی هر اقتصاد دانست؛ عنصری که اگرچه در آمارهای رشد، تورم یا سرمایه‌گذاری به‌طور مستقیم دیده نمی‌شود، اما کیفیت و جهت حرکت همه این متغیرها را تعیین می‌کند. مساله اصلی اقتصاد ایران در دهه‌های اخیر را نمی‌توان صرفا به شوک‌های بیرونی، تحریم‌ها یا خطاهای مقطعی سیاستی فروکاست، بلکه ریشه عمیق‌تر آن در فرسایش تدریجی کیفیت حکمرانی اقتصادی نهفته است؛ این امر خود را در بی‌ثباتی مزمن، نوسانات شدید، نااطمینانی فراگیر و کاهش مستمر افق تصمیم‌گیری بازیگران اقتصادی نشان…
  • عدم‌قطعیت در تامین مالی

    دکتر وحید زارع فکری*
    در بهمن ۱۴۰۴، اقتصاد ایران در وضعیتی قرار دارد که بسیاری از تصمیم‌های مالی، بیش از آنکه بر مبنای محاسبات کلاسیک اتخاذ شوند، بر پایه قضاوت درباره آینده‌ای نامطمئن شکل می‌گیرند. تورم بالا، نوسانات سیاسی و تغییرپذیری محیط سیاستگذاری، فضایی ایجاد کرده که در آن هر فعال اقتصادی ناچار است همزمان اقتصاددان، روان‌شناس، جامعه‌شناس و مدیر ریسک باشد.
  • تداوم سیکل معیوب

    پدرام محمدحسن*
    قرعه‌کشی خودرو، صف مرغ و خاموشی برق، همه یک ریشه مشترک دارند: «قیمت‌گذاری دستوری». قیمت‌ها در اقتصاد بازار تنها یک عدد اسمی نیستند، بلکه مهم‌ترین سازوکار انتقال اطلاعات میان تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان محسوب می‌شوند. قیمت‌ها نشان می‌دهند چه کالایی کمیاب‌تر است، تولید آن چه هزینه‌ای دارد و جامعه چه ترجیحاتی دارد. هرگاه دولت به‌صورت مستقیم در تعیین سطح قیمت‌ها مداخله می‌کند، این کارکرد اطلاعاتی مختل شده و تخصیص منابع از مسیر طبیعی خود منحرف می‌شود. سیاست «قیمت‌گذاری دستوری» یکی از فراگیرترین…
  • بورس ایران در میانه جهانی و محلی

    رضا غیابی *
    بازارهای مالی در هفته‌های اخیر بیش از هر زمان دیگری تحت تاثیر هم‌زمان متغیرهای جهانی و داخلی قرار گرفته‌اند؛ وضعیتی که تصمیم‌گیری را برای سرمایه‌گذاران دشوارتر اما در عین حال معنادارتر کرده است. در حالی‌که بورس‌های بزرگ دنیا با موجی از اصلاح قیمتی، افزایش نرخ‌های بهره در برخی اقتصادها و رشد احتیاط سرمایه‌گذاران نهادی روبه‌رو هستند، اقتصاد ایران نیز با مجموعه‌ای از ابهامات سیاستی، نوسانات ارزی و انتظارات تورمی دست‌وپنجه نرم می‌کند. همین هم‌زمانیِ فشار بیرونی و درونی، شرایطی دوگانه ساخته که در…
  • گلوگاه پنهان پروژه‌های حمل‌ونقل

    قباد چوبدار
    تورم بالا در اقتصاد ایران واقعیتی مزمن است؛ اما آنچه پروژه‌های حمل‌ونقلی و زیربنایی را به بن‌بست رسانده، نه خود تورم، بلکه نحوه مواجهه قراردادی با آن است. در شرایطی که هزینه‌های مصالح، ماشین‌آلات، دستمزد و انرژی به‌طور مستمر افزایش می‌یابد، تعدیل قراردادها با تاخیرهای طولانی اعلام می‌شود یا به‌گونه‌ای محاسبه می‌شود که بازتابی از واقعیت بازار ندارد. پیامد این شکاف، فرسایش سرمایه، کاهش کیفیت و عمر مفید پروژه‌ها، توقف طرح‌ها، خروج شرکت‌های توانمند و افزایش دعاوی حقوقی است. قراردادهای عمرانی و…
    یکشنبه، ۱۹ بهمن ۱۴۰۴
  • اینفوگرافی؛

    مرور ۸۷ سال تورم در اقتصاد ایران

    دنیای اقتصاد: در این اینفوگرافی به بررسی روند تاریخی تورم در اقتصاد ایران و به بررسی نکات مختلف آن پرداختیم.
  • نقش اتاق بازرگانی در انتقال مشکلات مردم به تصمیم‌گیران بررسی شد

    روزنامه شماره ۶۵۰۵

    میانجی جامعه و دولت

    دنیای اقتصاد: در شرایطی که اقتصاد ایران با تحریم‌های بین‌المللی و همزمان سیاستگذاری‌های نادرست داخلی تحت‌فشار قرار گرفته‌است، نقش «میانجی» در انتقال موثر واقعیت‌های میدانی به سطح سیاستگذاری بیش از همیشه موردتوجه قرار می‌گیرد. در چنین فضایی، فاصله میان دولت و بنگاه‌ها می‌تواند به‌سرعت به شکاف تصمیم‌گیری تبدیل شود. نتیجه این شکاف سیاست‌های غیرواقع‌بینانه، تصمیم‌های شتاب‌زده و در نهایت افزایش هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی است. اتاق‌های بازرگانی کشور در این معادله نقشی فراتر از یک نهاد اقتصادی پیدا می‌کنند.…
  • بازنگری در تصور نادرست از نقش بیمه در بورس

    فرشاد اسدپور / مهندس پلتفرم‌های بورسی علی رحیمی / دانشجوی دکترای آینده‌پژوهی
    هر‌بار که صحبت از «بیمه و بورس» به میان می‌آید، بحث خیلی زود به یک مسیر آشنا می‌لغزد: بیمه‌کردن سهامداران، تضمین حداقلی سود، یا سازوکاری برای جلوگیری از ریزش بازار. گویی بیمه در نسبت با بورس، فقط زمانی معنا دارد که بازار دچار بحران شده و نیاز به مُسکن دارد. چنین برداشتی آنقدر رایج است که کمتر کسی مکث می‌کند و می‌پرسد: آیا بیمه واقعا فقط ابزاری برای آرام‌کردن بازار است، یا خود یک صنعت مالی مستقل است که می‌تواند موضوع سرمایه‌گذاری در بورس باشد؟ این پرسش ساده، ما را به سوءتفاهم عمیق‌تری در اقتصاد…