علی جبل‌عاملی

رفتارهای هیجانی و نوسانات اخیر بازار سرمایه را نمی‌توان صرفا یک اختلال مقطعی دانست؛ این تحولات بیش از هر چیز بازتاب افزایش نااطمینانی سیستماتیک در اقتصاد ایران است. در چنین شرایطی، بازار سرمایه به‌درستی نقش دماسنج ریسک را ایفا می‌کند و افت اعتماد سرمایه‌گذاران را زودتر از سایر بازارها نشان می‌دهد. از این رو، اولویت اصلی سیاستگذار باید کاهش نااطمینانی و تثبیت انتظارات باشد؛ چرا که تجربه دوره‌های بحرانی نشان می‌دهد بازارها بیش از مداخله‌های کوتاه‌مدت، به چارچوب سیاستگذاری شفاف و پایدار واکنش مثبت نشان می‌دهند.

حجم مبنا به عنوان یکی از ابزارهای تنظیمی بازار سهام، در مقطعی از توسعه بازار سرمایه ایران طراحی شد که عمق معاملات محدود، تنوع بازیگران اندک و زیرساخت‌های نظارتی در سطح فعلی نبود.

بازار سهام این روزها زیر سایه رکود سنگینی قرار گرفته است. حجم معاملات به‌شدت پایین آمده، انگیزه سرمایه‌گذاران تحلیل رفته و بی‌اعتمادی به آینده سودآوری شرکت‌ها باعث شده حتی خبرهای مثبت هم اثر چندانی نداشته باشند. این وضعیت تنها نتیجه تحولات درونی بازار نیست، بلکه محصول ترکیبی از شرایط کلان اقتصادی، بی‌ثباتی در سیاستگذاری و ریسک‌های ژئوپلیتیک است. به‌ویژه فضای ملتهب اخیر، سرمایه‌گذاران را به سمت بازارهای امن‌تر و کم‌ریسک‌تر سوق داده و میل به پذیرش ریسک در سهام را کاهش داده است.