اختلال اینترنت؛ تهدیدی برای بهرهوری و صادرات
این تحول، اگرچه در شرایط عادی، بهرهوری و سرعت تصمیمگیری را افزایش داده، اما در شرایط اختلال اینترنت تبدیل به یکی از بزرگترین تهدیدها برای بخش معدن به ویژه معادن کوچک و متوسط شده است. مشاهدات نشان میدهد بیشترین آسیب از قطعی اینترنت متوجه واحدهای معدنی است که در مناطق دور از شهرکهای صنعتی و مراکز اصلی فعالیت قرار دارند. این معادن به دلیل فاصله جغرافیایی، همواره به ارتباطات آنلاین و سامانههای دیجیتال برای مدیریت عملیات و دریافت گزارشهای لحظهای وابسته هستند. زمانی که دسترسی به این شبکهها قطع میشود، امکان نظارت فوری از بین میرود و مدیریت معدن از دریافت اطلاعات حیاتی باز میماند. این اختلالها نه تنها بر بهرهوری تولید تاثیر میگذارد، بلکه توان پاسخگویی به شرایط اضطراری، ایمنی کارکنان و هماهنگی با سایر بخشهای زنجیره تامین را نیز به شدت کاهش میدهد.
نمونههایی از تاثیر اختلال اینترنت بر عملکرد معادن قابلتوجه است. در یک معدن کوچک، حادثه ناشی از رانندگی رخ داد و به دلیل نبود دسترسی آنلاین، امکان انتقال سریع مصدوم به اورژانس فراهم نشد. کارکنان مجبور شدند با امکانات محدود، مصدوم را روی پتوی ساده جابهجا کنند، زیرا برانکارد یا تجهیزات پزشکی فوری در دسترس نبود. این مثال نشان میدهد که فقدان ارتباط دیجیتال میتواند مستقیما به آسیب جانی کارکنان منجر شود و هزینههای اضافی و ریسکهای عملیاتی را افزایش دهد.
اختلال اینترنت همچنین بر روند کنترل تولید و گزارشدهی روزانه اثرگذار بوده است. بسیاری از معادن که با انجمنها و تشکلهای صنعتی همکاری دارند، دادههای تولید، کیفیت و عملکرد تجهیزات خود را روزانه ارسال میکردند. با قطع اینترنت، این جریان اطلاعات مختل شده و بازگرداندن آن پس از وصل مجدد شبکه، زمانبر و پرهزینه است. بهرهبرداران مجبور میشوند به حضور فیزیکی در معدنها یا دفاتر اداری متوسل شوند که علاوه بر افزایش هزینهها، موجب کاهش سرعت تصمیمگیری و افت بهرهوری میشود.
یکی از مهمترین ابعاد اختلال اینترنت، تاثیر آن بر صادرات است. بخش عمده تولیدات معادن کوچک و متوسط ایران، به ویژه سنگهای ساختمانی و فرآوردههای معدنی، صادراتمحور است.
قطع ارتباط دیجیتال، عملیات حملونقل و تحویل کالا در بنادر را مختل کرده، پیگیری محمولهها را دشوار کرده و مانع ارتباط موثر با مشتریان خارجی شده است. چنین اختلالاتی نه تنها خسارت مالی مستقیمی برای شرکتها ایجاد میکند، بلکه جایگاه بینالمللی معادن ایران را تحتتاثیر قرار میدهد و اعتماد شرکای خارجی را کاهش میدهد. بازیابی ارتباطات و هماهنگی مجدد با مشتریان پس از اختلال، مستلزم صرف زمان و هزینه بالاست و حتی میتواند فرصتهای صادراتی را از بین ببرد.
علاوه بر این، بازگرداندن ارتباطات آنلاین پس از قطعی، فرآیندی ساده و فوری نیست. اطلاعات و سرنخهای حیاتی که پیش از اختلال به طور منظم جمعآوری میشدند، گاه به طور کامل از دست میروند و بازیابی آنها نیازمند صرف وقت و انرژی زیادی است. در بسیاری از موارد، مدیریت معدن ناچار میشود برای بازیابی دادهها و ایجاد هماهنگی دوباره با کارکنان و مشتریان، اقدامات حضوری انجام دهد که هزینههای عملیاتی را افزایش و کارآیی سیستم را کاهش میدهد.
یکی دیگر از پیامدهای مهم اختلال اینترنت، کاهش شفافیت در زنجیره تامین و تجارت داخلی است. بسیاری از معادن کوچک و متوسط برای هماهنگی حملونقل، تحویل به انبارها و ارتباط با مشتریان داخلی از سامانههای آنلاین استفاده میکنند. قطعی اینترنت این فرآیندها را مختل کرده و باعث ایجاد تاخیر، ناهماهنگی و حتی ضرر مالی برای بهرهبرداران شده است. به عبارت دیگر، فقدان دسترسی پایدار به ابزارهای دیجیتال، عملکرد عملیاتی معدن را به شدت تحتتاثیر قرار میدهد و توانایی آنها را در پاسخ سریع به نیازهای بازار کاهش میدهد. تجربه نشان میدهد که سرمایهگذاری در زیرساختهای دیجیتال و تضمین دسترسی پایدار به اینترنت، نه تنها مسالهای فناورانه بلکه یکی از الزامات حیاتی برای پایداری اقتصادی و ایمنی معادن است. ایجاد شبکههای ارتباطی مطمئن و مقاوم در برابر اختلال، ارتقای بهرهوری، کاهش ریسکهای عملیاتی و حفظ جایگاه بینالمللی معدن ایران را به همراه خواهد داشت. بهعلاوه، بهرهبرداران قادر خواهند بود بدون نگرانی از قطع ارتباط، تولید و صادرات خود را برنامهریزی کنند و اعتماد مشتریان داخلی و خارجی را حفظ کنند.
در نهایت میتوان گفت که اختلال اینترنت، فراتر از یک مشکل فنی به تهدیدی جدی برای معادن کوچک و متوسط تبدیل شده است. حفظ دسترسی مستمر و پایدار به شبکههای دیجیتال و فراهم کردن امکانات آنلاین امن، یک ضرورت حیاتی برای توسعه پایدار صنعت معدن در ایران است. بدون چنین تدبیری، نه تنها بهرهوری و درآمد معادن کاهش مییابد، بلکه اعتماد سرمایهگذاران و جایگاه بینالمللی ایران در بازارهای جهانی نیز به خطر خواهد افتاد.
* عضو انجمن سنگ ایران
