ابلاغ فرمول جدید قیمتگذاری سیمان
براساس این دستورالعمل، قیمت پایه عرضه سیمان در بورس کالا از این پس نه بهصورت ثابت، بلکه بر مبنای عملکرد معاملاتی هفته قبل و با درنظر گرفتن میزان رقابت قیمتی کشفشده تعیین میشود. رویکردی که هدف آن ایجاد تعادل میان منافع تولیدکننده و مصرفکننده و جلوگیری از جهشهای غیرمنطقی قیمت عنوان شده است. مطابق این ابلاغیه، اگر یک نماد سیمانی در هفته گذشته معاملهای نداشته باشد، قیمت پایه هفته جدید بدون تغییر و برابر با قیمت پایه قبلی تعیین میشود. اما در صورت انجام معامله، نحوه تغییر قیمت پایه به میزان رقابت و حجم معاملات وابسته است. بهعنوان مثال، اگر تا ۲۰ درصد حجم عرضه با قیمت پایه معامله شده باشد، قیمت پایه هفته بعد تا ۳ درصد کاهش مییابد. اگر بین ۲۰ تا ۸۰ درصد عرضه با قیمت پایه معامله شود، کاهش قیمت پایه ۲ درصد خواهد بود و در صورتی که بیش از ۸۰ درصد عرضه با همان قیمت پایه فروش رود، کاهش یک درصدی لحاظ میشود. این سازوکار عملا در شرایطی که تقاضا ضعیف است و رقابت شکل نگرفته، جهت تعدیل نزولی قیمتها عمل میکند تا بازار به تعادل برسد.
اما و اگرهای فرمول جدید
از طرفی اگر معاملات با رقابت قیمتی همراه باشد، میانگین موزون قیمت کشفشده معیار تصمیمگیری قرار میگیرد. در شرایطی که رقابت تا ۱۰ درصد بالاتر از قیمت پایه شکل بگیرد، قیمت پایه هفته بعد معادل همین میانگین موزون خواهد بود. اگر رقابت بین ۱۰ تا ۲۵ درصد باشد، فقط ۵۰ درصد اختلاف میان میانگین موزون و قیمت پایه قبلی در قیمت پایه جدید اعمال میشود. در رقابتهای بالاتر از ۲۵ درصد نیز ۷۵ درصد اختلاف لحاظ میشود. این مدل پلکانی نشان میدهد سیاستگذار قصد دارد اثر هیجانات کوتاهمدت را تعدیل کند و مانع از انتقال کامل جهشهای مقطعی به قیمت پایه شود. همچنین سقف افزایش قیمت پایه برای هر نماد معاملاتی حداکثر ۲۰ درصد نسبت به قیمت پایه قبلی تعیین شده است. محدودیتی که نقش ترمز را ایفا میکند و از رشد ناگهانی و خارج از کنترل قیمتها جلوگیری میکند. همچنین اگر عرضهکنندهای کمتر از تعهد عرضه هفتگی خود عمل کند، قیمت محاسبهشده برای وی با ضریب تعدیل در نظر گرفته میشود که عملا جنبه انضباطی داشته و تولیدکنندگان را به رعایت برنامه عرضه ملزم میکند. از نظر اقتصادی، این شیوه قیمتگذاری ترکیبی از مکانیسم بازار و مداخله تنظیمگرانه است.
از یکسو، کشف قیمت بر پایه معاملات واقعی و رقابت خریداران انجام میشود و میانگین موزون معاملات مبنای محاسبه قرار میگیرد. از سوی دیگر، ضرایب تعدیل، کف و سقف تغییرات و درصدهای پلکانی باعث میشود دامنه نوسان قیمت کنترل شود. در شرایطی که صنعت سیمان با افت تقاضا و رکود ساختوساز روبهرو است، این سازوکار میتواند مانع سقوط ناگهانی قیمتها شود، اما در دوره افزایش هزینههای تولید نیز ممکن است سرعت انتقال رشد هزینهها به قیمت فروش را کاهش دهد.
